Q*Bird brengt vanuit Nederland een schaalbaar quantumbeveiligingsnetwerk naar de markt, waarmee organisaties communicatie tussen locaties extra kunnen beschermen tegen afluisteren en toekomstige dreigingen van quantumcomputers. In deze TP:Talks spreek Ed Achterberg met Ingrid Romijn van Q*Bird. Het Delftse bedrijf, een spin-off van TU Delft uit 2022, richt zich daar op kritieke infrastructuur, overheden, financiële instellingen en datacenters. Volgens ceo Romijn ligt de kracht van Q*Bird in een netwerkarchitectuur waarbij meerdere gebruikers via een centrale hub quantum keys kunnen opbouwen, in plaats van via traditionele point-to-pointverbindingen. Daarmee wil het bedrijf quantumbeveiliging praktischer en beter opschaalbaar maken.
Spin-off van QuTech zet stap naar markt
Q*Bird komt voort uit onderzoek binnen QuTech, waar technologie voor het quantum internet en quantumcomputers wordt ontwikkeld. Romijn zegt dat het team de stap zet van laboratorium naar commerciële toepassing nadat proeven in 2020 en 2021 laten zien dat quantum networking ook buiten de universiteit werkt. “Met een team binnen die Quantum Internet divisie hebben we eigenlijk al in de TU Delft gewerkt aan de technologie en die vanuit het lab in de echte wereld gebracht”, zegt zij. In 2022 besluit het team de activiteiten af te splitsen en de technologie commercieel aan te bieden. Het bedrijf beschikt inmiddels over elf patenten.
De kern van de propositie is quantum key distribution, of QKD. Daarbij verstuurt een zender fotonen over glasvezel. Zodra een derde partij zo’n quantumdeeltje probeert te bekijken of te onderscheppen, verandert de toestand van dat deeltje. Daardoor merken de eindpunten dat de verbinding niet meer veilig is. De zo opgebouwde quantum keys worden vervolgens gebruikt om bestaande versleuteling op klassieke netwerken extra te beveiligen. Q*Bird vervangt die bestaande infrastructuur niet, maar voegt daar een extra beveiligingslaag aan toe.
Dat sluit aan bij de praktijk in telecom en enterprise netwerken, waar operators en leveranciers doorgaans bestaande encryptie, vpn’s en transportnetwerken willen behouden. Q*Bird levert daarom de quantumapparatuur, terwijl partners uit de klassieke netwerkomgeving zorgen voor de overige encryptie- en netwerkcomponenten.
Q*Bird kiest voor schaalbare quantumarchitectuur
Het onderscheid met andere QKD-aanbieders zit volgens Q*Bird in de architectuur. Veel bestaande oplossingen werken met één zender en één ontvanger per verbinding. Q*Bird plaatst de quantummeetfunctie centraal, zodat meerdere gebruikers via een hub met elkaar verbonden kunnen worden. Dat maakt het model volgens Romijn goedkoper en eenvoudiger op te schalen. “Wat uniek is aan Q*Bird, is dat wij niet een point-to-point link hebben, maar wij hebben een netwerk waarin wij een kwantummeting op een centrale plek doen”, zegt zij.
Die schaalbaarheid is relevant omdat de urgentie rond veilige communicatie toeneemt. Quantumcomputers zullen naar verwachting in staat zijn om een groot deel van de huidige cryptografie, gebaseerd op wiskundige formules, te doorbreken. Dat risico speelt niet pas op het moment dat zulke systemen breed beschikbaar zijn. Kwaadwillenden kunnen vandaag al versleutelde data onderscheppen en bewaren om die later alsnog te ontcijferen: harvest now decrypt later. Volgens Romijn is dat juist voor gevoelige operationele, financiële en overheidsdata een belangrijk risico.
Q*Bird bouwt inmiddels meerdere netwerken in Nederland. Een eerste launching customer is de haven van Rotterdam, waar verschillende locaties via quantum keys beveiligd worden in een pilot netwerk. Daarnaast werkt het bedrijf met SURF aan een open testbed in de regio Utrecht, bedoeld voor onderzoekers en organisaties die toepassingen willen beproeven. Ook loopt een traject om het netwerk vanuit Rotterdam uit te breiden richting Amsterdam. Internationaal is Q*Bird actief in vijf Europese landen, waaronder een grensoverschrijdende uitrol in België en Luxemburg.
Telecompartners spelen centrale rol in uitrol
Voor telecombedrijven ligt hier een directe rol. Q*Bird heeft glasvezelnetwerken en datacenterverbindingen nodig om quantumdeeltjes te transporteren. Partners zoals Eurofiber leveren die infrastructuur, terwijl andere leveranciers klassieke encryptieapparatuur toevoegen. Daardoor ontstaat een model waarin operators quantumbeveiliging kunnen opnemen als extra securitylaag voor zakelijke en publieke klanten. Dat maakt de technologie relevant voor sectoren als energie, waterbeheer, havens, datacenters en financiële dienstverlening.
Romijn benadrukt dat de markt nog in een vroege fase zit. De technologie is nieuw, de bekendheid is beperkt en organisaties moeten nog leren hoe zij quantumbeveiliging testen en toepassen. Tegelijk ziet zij dat de internationale ontwikkeling versnelt. In Azië draaien al operationele QKD-netwerken voor financiële instellingen. Nederland heeft volgens haar de kans om juist met een schaalbare variant een vooraanstaande positie op te bouwen. “Wij staan in Nederland echt vooraan met deze technologie”, zegt zij.
Q*Bird kijkt daarbij verder dan alleen beveiligde communicatie. De huidige netwerkopzet kan op termijn ook dienen als basis voor het koppelen van quantumcomputers en quantumsensoren. Daarmee positioneert het bedrijf zich niet alleen als leverancier van een securityoplossing, maar ook als bouwsteen voor toekomstig quantum internet.
Luister onze podcast via je favoriete podcast app. Of klik hieronder voor Spotify of Apple Podcasts.
