AI levert organisaties inmiddels concrete voordelen op. Processen worden efficiënter en besluitvorming gaat sneller. Toch blijft de manier waarop organisaties werken opvallend vaak hetzelfde. De Tech Reality Check 2026 van Conclusion laat zien waar de volgende stap in AI-adoptie ligt.
Het gaat steeds minder over de beschikbaarheid van technologie en steeds meer over wat organisaties ermee veranderen. Het onderzoek legt daar een duidelijke spanning bloot. 74 procent van de ondervraagde IT-beslissers en businessleiders gebruikt AI vooral om efficiënter te werken, niet om nieuwe werkwijzen te introduceren. 51 procent rapporteert lagere kosten en hogere efficiency, 53 procent snellere of betere besluitvorming en 49 procent betere ondersteuning van medewerkers. Slechts 6 procent ziet nog helemaal geen merkbare effecten van AI.
"AI levert resultaat op, maar verandert het werk zelf nog beperkt."
Bestaande processen blijven het vertrekpunt
Veel AI-toepassingen helpen medewerkers om bestaand werk sneller of makkelijker uit te voeren. Daarmee is direct winst te behalen. Maar zolang het proces zelf buiten schot blijft, blijft AI vooral een middel om bestaand werk efficiënter te doen. Dat patroon zien we ook breder terug bij de inzet van nieuwe technologie. Van de ondervraagde organisaties heeft 60 procent de afgelopen twee jaar bestaande processen aangepast. 47 procent veranderde rollen of verantwoordelijkheden. 40 procent introduceerde nieuwe producten of diensten als gevolg van technologie.
Wie verder wil komen met AI, moet daarom ook het werk zelf onder de loep nemen. Welke stappen in een proces voegen nog waarde toe? Wat verandert er in rollen en verantwoordelijkheden? En waar geeft technologie ruimte om het werk anders in te richten? Dat gesprek is lastiger dan een nieuwe technologie introduceren, omdat het direct raakt aan de manier waarop een organisatie werkt.
AI vraagt om actief leiderschap
De Tech Reality Check laat zien dat leiders daarin een bepalende rol hebben. 59 procent stuurt volgens de respondenten actief op technologische verandering. Daarbinnen bepaalt 34 procent de richting en stimuleert adoptie. Nog eens 25 procent neemt expliciet eigenaarschap voor technologische transformatie. Tegelijkertijd wacht 19 procent totdat verandering onvermijdelijk wordt.
Ook leren en experimenteren zijn nog lang niet overal structureel georganiseerd. 36 procent heeft een samenhangend programma voor het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Bij 29 procent van de organisaties worden teams actief gestimuleerd en gefaciliteerd om met nieuwe technologie te experimenteren. Bij een meerderheid van 64 procent kan experimenteren wel, maar wordt het niet actief aangejaagd.
Daarmee wordt AI-adoptie al snel een organisatievraagstuk. Een toepassing beschikbaar stellen is relatief eenvoudig. Er daadwerkelijk anders door gaan werken vraagt richting, ruimte om te leren en mensen die verantwoordelijkheid nemen voor de verandering.
Kijk verder dan de efficiencywinst
De huidige opbrengsten van AI zijn waardevol. Tegelijk laat het onderzoek ruimte zien voor een volgende stap. 45 procent rapporteert meer ruimte voor innovatie door AI en 43 procent ziet betere dienstverlening aan klanten of burgers.
De aanbeveling uit de Tech Reality Check is daarom concreet: benader AI als organisatieverandering. De impact van AI hangt samen met de manier waarop professionals en organisaties hun processen en besluitvorming aanpassen. Het rapport wijst daarnaast op het belang van leiderschap en vaardigheden om technologie daadwerkelijk tot andere manieren van werken te laten leiden.
Voor organisaties betekent dat dat de blik moet verschuiven. Kijk bij een AI-investering verder dan de taak die sneller kan. Onderzoek wat er in het werk kan veranderen en wat medewerkers nodig hebben om die verandering waar te maken. AI levert als hulpmiddel inmiddels zichtbare resultaten op. De volgende stap is moeilijker én fundamenteler: het werk zelf durven veranderen.
De Tech Reality Check 2026 van Conclusion laat zien waar de volgende stap in AI-adoptie ligt.
