De digitale infrastructuur ontwikkelt zich volgens Eurofiber van technisch fundament tot strategisch vraagstuk. Managing director Nederland Phaedra Kortekaas ziet dat geopolitieke ontwikkelingen, digitale soevereiniteit en AI organisaties dwingen opnieuw naar hun infrastructuur te kijken. Dat vertelt ze in een gesprek met Telecompaper.
Kortekaas maakte begin dit jaar de overstap naar Eurofiber na eerdere functies binnen de ICT. Die keuze hing nauw samen met haar persoonlijke belangstelling voor vraagstukken rond digitale soevereiniteit en de positie van Europa binnen de mondiale technologiesector. “Het gaat mij daarbij echt om soevereiniteit, niet per se om autonomie.” Volgens Kortekaas worden de begrippen autonomie en soevereiniteit regelmatig door elkaar gebruikt, terwijl zij daar zelf een duidelijk onderscheid tussen maakt. “Voor mij betekent soevereiniteit dat je echt keuzevrijheid hebt over je IT-stack, maar met name gaat het om je data.” Daarmee bedoelt zij dat organisaties zelf moeten kunnen bepalen waar hun data worden opgeslagen, wie toegang heeft tot die gegevens en onder welke voorwaarden die toegang plaatsvindt.
De eindverantwoordelijkheid voor data blijft volgens haar altijd bij de eigenaar van die gegevens liggen. Autonomie wordt vaak uitgelegd als het volledig vervangen van Amerikaanse of andere niet-Europese technologie door Europese alternatieven. Volgens Kortekaas is die discussie weinig productief. “De digitale economie is wereldwijd verweven en afhankelijk van internationale samenwerking.” Europa werkt immers dagelijks samen met Amerikaanse cloudleveranciers en ook zijn veel hardwarecomponenten afkomstig uit een beperkt aantal landen. Tegelijkertijd beschikt Europa zelf over unieke technologieën die wereldwijd onmisbaar zijn. De vraag is daarom niet of alles Europees moet worden, maar waar organisaties en overheden strategische controle willen behouden. Voor CIO’s en IT-beslissers ligt de kern van de discussie bij de data. “Daar moeten keuzes worden gemaakt over eigenaarschap, beschikbaarheid en toegang.”
Van soevereiniteit naar relevantie
In discussies over infrastructuur wordt volgens Kortekaas steeds vaker gekeken naar de rol die Europa wil spelen in de wereldeconomie. Zij verwijst daarbij naar een uitspraak van voormalig ASML-topman Peter Wennink, die stelde dat het uiteindelijk niet alleen om soevereiniteit gaat, maar vooral om relevantie. Kortekaas: “Europa moet soeverein zijn op de terreinen waar het relevant wil blijven.” Waar deze discussies enkele jaren geleden vooral binnen IT-afdelingen werden gevoerd, zijn ze inmiddels doorgedrongen tot bestuurskamers en overheden. Dat heeft ook te maken met incidenten die duidelijk maken hoe afhankelijk organisaties zijn geworden van digitale voorzieningen.
Kortekaas merkt dat de waardering voor infrastructuur de afgelopen jaren sterk is veranderd. Toen zij haar overstap naar Eurofiber aankondigde, kreeg zij vanuit haar netwerk soms verbaasde reacties van oud-collega’s omdat ze koos voor infrastructuur. Maar juist deze sector is nooit zo relevant geweest als nu. Storingen, cyberincidenten en grootschalige uitval van digitale voorzieningen maakten zichtbaar hoe fundamenteel infrastructuur inmiddels is voor de economie. “Inmiddels kijken niet alleen CIO’s naar infrastructuur, maar stellen ook CEO’s en COO’s vragen over beschikbaarheid, continuïteit en risico’s.” Voor Eurofiber betekent die ontwikkeling dat het bedrijf een bredere rol krijgt dan alleen het leveren van verbindingen. Het bedrijf beschikt inmiddels over infrastructuur in vijf Europese landen en combineert in Nederland glasvezelnetwerken met datacentercapaciteit. Volgens Kortekaas brengt dat ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid met zich mee. Infrastructuur vergt grote investeringen en wordt gebouwd voor tientallen jaren gebruik.
IT en telecom zijn een ecosysteem
Een andere ontwikkeling die zij ziet, is het vervagen van de traditionele scheidslijn tussen telecom en IT. “Organisaties kijken steeds minder naar afzonderlijke onderdelen van hun infrastructuur. Zij willen vooral dat applicaties, netwerken, datacenters en cloudomgevingen samen een betrouwbaar geheel vormen.” Daarbij spelen onderwerpen als datastromen, beveiliging, beschikbaarheid en soevereiniteit een steeds grotere rol. Het gaat om een complete digitale keten die end-to-end beschikbaar moet zijn.
Om die reden is een belangrijk thema binnen Eurofiber ‘resilience by design’. De managing director omschrijft dat als het ontwerpen van infrastructuur voor situaties die vooraf niet volledig zijn te voorspellen. “Je moet ontwerpen voor het onverwachte.” Dat begint met redundantie, maar gaat verder dan het simpelweg dubbel uitvoeren van verbindingen. Het heeft immers weinig zin om meerdere kabels naast elkaar in dezelfde straat te leggen als ze allemaal door dezelfde graafmachine kunnen worden geraakt. Eurofiber kijkt daarom naar alternatieve routes en onafhankelijke verbindingen.
Als voorbeeld noemt zij de infrastructuur voor Luchtverkeersleiding Nederland. “We hebben alle burgerluchthavens vier keer redundant aangesloten.” De verbindingen lopen daarbij via meerdere onafhankelijke routes. Zo ontstaat een infrastructuur die bestand is tegen storingen, graafschade of andere fysieke incidenten.
Naast glasvezel kijkt Eurofiber ook naar aanvullende technologieën. Mobile Private Networks worden bijvoorbeeld ingezet op locaties waar traditionele connectiviteit minder geschikt is, of waar extra zekerheid gewenst is. “Vooral in sectoren als gezondheidszorg, industrie en kritieke infrastructuur groeit de belangstelling voor dergelijke oplossingen.”
Voorbereiden op langdurige uitval
De lessen uit recente storingen leiden tot nieuwe initiatieven. Eurofiber onderzoekt onder meer de mogelijkheden van een noodnet voor gemeenten, bedrijventerreinen en andere organisaties. Veel organisaties zijn voorbereid op enkele uren uitval dankzij batterijen en noodstroomvoorzieningen. Kritisch wordt het pas wanneer de uitval langer dan 24 uur duurt. Kortekaas: “Het doel is niet om tijdens een langdurige storing alle systemen operationeel te houden. Organisaties moeten vooraf bepalen welke processen absoluut noodzakelijk zijn om te blijven functioneren.” Door glasvezel, private mobiele netwerken en datacentercapaciteit te combineren, kunnen juist die essentiële functies beschikbaar blijven. Daarbij noemt zij onder meer toegangscontrole, betalingsverkeer en andere bedrijfskritische toepassingen. Dat vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen binnen het digitale ecosysteem.
AI stelt nieuwe eisen aan infrastructuur Voor de komende jaren verwacht Kortekaas dat AI een belangrijke invloed zal hebben op de ontwikkeling van infrastructuur. Volgens haar gaat de discussie daarbij te vaak uitsluitend over generatieve AI en grote taalmodellen. “Als je serieus met AI bezig bent, dan moet je verder kijken dan alleen data en een datacenter. Dan moet je je hele infrastructuur meenemen.” Zij wijst erop dat AI-toepassingen inmiddels op veel meer terreinen verschijnen, variërend van industrie en logistiek tot zorg en mobiliteit. Dat heeft gevolgen voor de eisen die organisaties stellen aan connectiviteit, opslag en verwerkingscapaciteit.
Toekomstige AI-toepassingen
Om die reden verschuift de aandacht van afzonderlijke technologieën naar de complete infrastructuurketen. “Niet alleen datacenters spelen daarin een rol, maar ook de verbindingen tussen locaties, cloudomgevingen en eindgebruikers.” Voor Eurofiber betekent dit dat gesprekken met klanten steeds vaker gaan over de vraag hoe hun infrastructuur voorbereid kan worden op toekomstige AI-toepassingen. “Dit jaar zijn we vooral bezig om samen met klanten te verkennen waar die ontwikkelingen naartoe gaan”, zegt zij. “De eerste concrete toepassingen zullen daarna volgen.” Volgens Kortekaas reikt de impact van AI veel verder dan de huidige aandacht voor generatieve AI. De technologie zal de komende jaren steeds nadrukkelijker doorwerken in de eisen die organisaties aan hun infrastructuur stellen.
Voor Kortekaas is de conclusie duidelijk: digitale infrastructuur is allang geen technisch sluitstuk meer, maar een strategische randvoorwaarde voor continuïteit, innovatie en soevereiniteit. Juist nu AI, geopolitieke spanningen en maatschappelijke afhankelijkheid van digitale systemen toenemen, zullen organisaties bewuster moeten kiezen hoe zij hun infrastructuur inrichten. Wie relevant en weerbaar wil blijven, moet die keuzes vandaag al maken.
