0
Algemeen

2018: het einde van de consolidatie en het begin van 5G

vrijdag 17 november 2017 | 09:45 CET | Achtergronden

De beste voorspelling van het weer van morgen is: hetzelfde als het weer van vandaag. Dat geldt ook voor de telecomsector: sommige trends zullen in 2018 doorzetten. Van modernisering van netwerken tot consolidatie en de komst van nieuwe aanbieders. Mobiele tarieven staan onder druk en de zakelijke markt zit in een langdurige periode van krimp. Regulering speelt in 2018 een afnemende rol. Roam-like-at-home en de de uitbreiding van de Wft naar gefinancierde smartphones hadden een grote invloed in 2017, maar vanaf medio 2018 loopt dat uit de jaar-op-jaar vergelijkingen. Veiligheid zal ook in 2018 een belangrijk thema zijn, op een aantal niveaus, variërend van cybersecurity en data protection/privacy tot fake news en seksueel misbruik, zowel online als offline (#metoo). Verder kijken we vooral in vragende vorm vooruit naar 2018.

Eindigt de consolidatie met de fusie van T-Mobile en Tele2?

De telecomsector heeft traditioneel hoge toetredingsdrempels. Mobiele licenties zijn schaars, het aanleggen van een netwerk (vast of mobiel) is duur en het is sowieso een business waarin schaalgrootte essentieel is. Dat leidt enerzijds tot marktconsolidatie, die welbeschouwd al vele jaren bezig is en dus 'business as usual' is. Anderzijds is er een niet-aflatende stroom van nieuwkomers, doorgaans 'virtueel': zij proberen het zonder eigen netwerk. De business case is gebaseerd op uiteenlopende zaken, zoals lage tarieven (diverse 'no-frills' MVNO's), diensten gespecialiseerd op een bepaalde niche (Tibbaa), eenvoud (bijv. Simpel), innovatie (Facebook/WhatsApp), content (Netflix) of bundeling met niet-telecomdiensten en bijbehorende kortingen (NLE, Amazon Prime Video).

Hiermee hebben we meteen een paar voor de hand liggende vragen voor 2018:

  • Vindt er een shake-out plaats op de drukke MVNO-markt?
  • Welke niches zijn levensvatbaar? Eindigt het avontuur met de verkoop van het bedrijf aan één van de gevestigde spelers?
  • Welke rol gaan de unlimited abonnementen van T-Mobile en Tele2 spelen? Gaan zij een groot aandeel verwerven?
  • Wie gaat het Netflix moeilijk maken?
  • Gaat de expansie van WhatsApp verder, met steeds meer features zoals onderling betalen, groepsgesprekken en een iPad app?

Met een markt van twee geïntegreerde spelers (KPN en VodafoneZiggo) en twee mobile-only spelers die op de vaste markt een virtueel aanbod hebben (T-Mobile en Tele2), is eigenlijk nog maar één grote consolidatie mogelijk: een reductie tot drie mobiele netwerken. Als spectrum schaars is en als KPN en VodafoneZiggo zich vanwege hun marktmacht afzijdig moeten houden, dan gaat het om een fusie van T-Mobile en Tele2.

  • Keurt de overheid deze fusie goed? Bezitten zij gezamenlijk teveel spectrum? Wat zijn eventueel de voorwaarden?
  • Wie zal de zeggenschap krijgen en wie wordt CEO? Is dit een exit-strategie voor Deutsche Telekom, dat een voorkeur heeft voor geïntegreerde vast/mobiele operators? Wordt het voor Tele2 een joint-venture naar Kazakhstaans voorbeeld, waar het een 50/50-samenwerking heeft met een lokale partij?

5G: vervanging vaste netwerk of veredeld IoT-netwerk?

De nieuwste generatie mobiele technologie zal in 2018 vorm krijgen, want nog steeds is niet duidelijk welke richting het opgaat met 5G. Wordt het een nog betere versie van 4G (sneller, meer capaciteit), om de business case van FTTH te ondermijnen? Verizon en AT&T lijken in de VS hierop aan te sturen. Of gaat 5G het netwerk leveren voor het ultieme Internet of Things, waarin het meer aankomt op het aansturen van connected devices dan om mobiele videodiensten? Een veredeld IoT dus.

In Nederland zetten we hoe dan ook een belangrijke stap met het inrichten van een multibandveiling in 2019 (tweede helft). Grote afwezige is de 3,5 GHz band, maar wel komt de 700-band beschikbaar, alsmede de 1.400-band (ongepaard spectrum) en de reeds in gebruik zijnde 2.100-band (gepaard spectrum). Op korte termijn zal bekend worden welk veilingmodel van toepassing is en wat de reserveprijzen zijn. De ACM is er voorstander van geen spectrum te reserveren voor een nieuwkomer en caps toe te passen waardoor in ieder geval drie MNO's spectrum kunnen verwerven.

Algemeen wordt ervan uitgegaan dat 5G een aanzienlijk fijnmaziger netwerk vereist dan 4G. De consequenties zijn groot: van decentralisatie van datacenters tot verglazing van de backhaul. Er zal dus fors geïnvesteerd moeten worden. Nog een reden dus voor verdere consolidatie.

Content: concurrentie in VOD, opkomst van lineaire OTT-TV?

Content heeft zich ontwikkeld tot misschien wel de belangrijkste differentiator. De contentmarkt is er de afgelopen jaren niet eenvoudiger op geworden en in 2018 zal dat niet veranderen. Netflix beheerst momenteel de VOD-markt, terwijl het voor lineaire TV via internet nog iets te vroeg lijkt. De grote vragen zijn zoal:

  • Wie gaat het Netflix moeilijk maken? Wordt Amazon Prime Video qua aanbod gelijkwaardig? Komt Disney met een concurrerende dienst? Hoe groot kunnen aanbieders met een bepaalde focus worden? Denk aan Videoland van RTL (Nederlandse series) of Pathé Thuis (recente films in een TVOD-model).
  • Wordt NLziet een succes? Komen er meer stand-alone aanbieders van lineaire TV via internet, zoals Play van KPN, KNIPPR van T-Mobile en Youfone TV? Gaat Canal Digitaal zijn OTT-dienst volledig stand-alone aanbieden, of  blijft het voorbehouden aan de breedbandabonnees van de gelieerde ISP's (Online, Stipte, Fiber NL)? Kunnen zij de broadband-only markt een impuls geven? En vice versa?
  • Kondigt VodafoneZiggo het einde aan van analoge TV om ruimte te scheppen op zijn netwerk? Het breedbandaanbod kan daarvan profiteren, maar het kan ook een impuls zijn voor 4K video.

Unlimited mobiel en smart home: klaar voor de massamarkt?

Unlimited abonnementen leggen T-Mobile en Tele2 geen windeieren. Ze boeken de meeste 'net additions'. Van een positief effect op de bestedingen per klant (ARPU) is nog geen sprake, maar dat kan nog volgen. KPN en VodafoneZiggo brengen multiplays in stelling tegen het unlimited aanbod van T-Mobile en Tele2. Extra's en kortingen moeten de klant vasthouden. Vodafone zet er misschien de Vodafone Pass tegenover, zoals het al in andere landen doet. Met bepaalde internetdiensten (bijv. video) soupeert de klant niet langer zijn datategoed op, voor een vaste meerprijs per maand. Een vorm van zero-rating dus, die in Europa toelaatbaar is en niet strijdt met netneutraliteit. De vraag is alleen nog of het op prijs kan concurreren met de genoemde unlimited abonnementen, want de Passes zijn in andere landen alleen beschikbaar bij de duurdere abonnementen.

Een ander belangrijk segment is het 'smart home'. Ook hier is de grote vraag: gaat het in 2018 doorbreken bij het grote publiek? Net zoals AR en VR zijn de toepassingen veelbelovend, maar de huidige generatie technologie en aanbod is wellicht zijn tijd nog iets te ver vooruit.

Netwerken en devices: uitontwikkeld?

Naarmate de concurrentie steeds meer over-the-top plaatsvindt, neemt het belang van de twee belangrijkste enablers toe: breedband en devices. En toch zijn er tekenen dat beide naar de achtergrond verdwijnen. Sterker nog, het moment lijkt niet ver meer weg dat ze min of meer uitontwikkeld zijn.

  • De vastenetwerkinvesteringen gaan in 2018 niet meer alleen naar kopertechnologie (uitrol VDSL en verwante technologieën door KPN) maar ook naar Docsis 3.1 (VodafoneZiggo). De vraag is wat het effect van Docsis 3.1 op KPN is. Kan KPN de concurrentie op afzienbare termijn aan met zijn combinatie van FTTH en koper?
  • Zelfs in Nederland is het buitengebied een uitdaging. Er zijn tal van initiatieven, waarbij o.a. CIF en Kabelnoord betrokken zijn voor de aanleg van FTTH. Een draadloze oplossing kan hierin ook een rol spelen, variërend van de hybride fixed/wireless-dienst van KPN (DSL en LTE) tot een WiFi-gerelateerde oplossing of 5G.
  • Is de smartphone langzamerhand uitontwikkeld, nu iedere nieuwe iPhone steeds minder toegevoegde waarde biedt ten opzichte van zijn voorganger? Is de tabletmarkt verzadigd? Breekt de smart speaker door, met Google, Amazon en eventueel andere (Facebook, Samsung, Deutsche Telekom)?


tp:vandaag

Elke werkdag rond 10.00 uur verstuurt Telecompaper de gratis "tp:vandaag".

Meld u nu aan

Categorie├źn:
Landen:
::: voeg een reactie toe