Het kabinet verplaatst digitale zaken naar Economische Zaken, maar volgens oud-Kamerlid Marieke Koekkoek (Volt) ontbreekt het nog steeds aan centrale regie en structurele financiering. In de podcast TP:Talks zegt zij dat Nederland duidelijke doelen, doorzettingsmacht en controleerbare budgetten nodig heeft om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse en Chinese technologie en om desinformatie effectiever aan te pakken.
Centrale regie en begrotingsdiscipline nodig
Koekkoek, voormalig lid van de Tweede Kamer en actief in de commissie Digitale Zaken, stelt dat digitalisering binnen de Rijksoverheid te versnipperd is georganiseerd. Departementen maken volgens haar eigen IT-keuzes zonder overkoepelende visie. Dat leidt tot inconsistent beleid, onder meer bij cloudmigratie en de digitalisering van uitvoeringsorganisaties. Zij pleit voor een duidelijke structuur waarin ambities, uitvoering en begroting samenkomen. Een apart ministerie voor Digitale Zaken noemt zij een logisch model, maar doorslaggevend is dat de Kamer kan sturen op een herkenbare begroting met meetbare doelen.
De verplaatsing van digitale zaken naar Economische Zaken ziet Koekkoek als een stap in de goede richting, maar onvoldoende gezien de urgentie. Nederland en Europa lopen volgens haar achter en moeten sneller werken aan digitale infrastructuur en strategische autonomie. Ambities zonder financiële onderbouwing blijven volgens haar vrijblijvend.
Handhaving cruciaal bij bestrijding desinformatie
Op het gebied van desinformatie constateert Koekkoek dat het politieke debat te vaak vastloopt op een tegenstelling met vrijheid van meningsuiting. Volgens haar ondermijnt het uitblijven van optreden juist die vrijheid, omdat burgers en bestuurders zich minder vrij voelen om zich uit te spreken. Zij verwijst naar online dreiging die kan doorwerken naar fysieke intimidatie, onder meer bij lokale bestuurders.
Koekoek wijst op de Europese Digital Services Act, die mogelijkheden biedt om schadelijke desinformatie niet alleen te signaleren maar ook aan te pakken. Het probleem zit volgens haar in de handhaving. "We hebben de regels wel, maar we handhaven ze niet," zegt zij. De capaciteit bij toezichthouders is volgens haar te beperkt voor de omvang van het probleem.
Europese alternatieven voor sociale media
Naast strengere handhaving pleit Koekkoek voor het versterken van Europese alternatieven voor Amerikaanse sociale media. Platforms die opereren binnen een Europees waardenkader kunnen bijdragen aan een stabieler online debat. Zij benadrukt dat politici, media en gebruikers gezamenlijk bepalen waar het netwerkeffect ontstaat en dat bewuste keuzes invloed hebben op de dynamiek van online platforms.
Investeren in digitale weerbaarheid
Een verbod op sociale media voor jongeren noemt Koekkoek begrijpelijk vanuit zorg, maar niet de structurele oplossing. Zij pleit voor versterking van mediawijsheid en digitale vaardigheden in het onderwijs, inclusief omgaan met AI. Daarbij is volgens haar ook aandacht nodig voor volwassenen en ouderen, bijvoorbeeld bij het herkennen van phishing en digitale oplichting.
Volgens Koekkoek is een samenhangende strategie richting de private sector noodzakelijk. De overheid moet duidelijk maken welke digitale infrastructuur zij wil opbouwen en daar middelen tegenover zetten. Zonder heldere regie en budget blijven ambities volgens haar losstaan van de praktijk.
Luister onze podcast via je favoriete podcast app. Of klik hieronder voor Spotify of Apple Podcasts.
